Problem Çözmek

Problem çözmek nedir ? Problemlerin çözüm yolları

Problem çözmek; yaşam sürecinde bireyin amacına ulaşmasına ket vuran engellerin kaldırılması olayıdır. Bir sorun çözme olayıdır. Problem denilince, yalnız matematik, fizik gibi alanlardaki problemler akla gelmemelidir. Yaşam bir sürü problemlerin, sorunların çözümleriyle geçen bir süreçtir.

Örneğin eve geldiniz, aç ve yorgunsunuz ama, evde ekmek  dahil hiçbir yiyecek yok. Bu kısa süreli basit bir problemdir. Bu problemi kısa sürede çözmek olanaklıdır. Araba almak ve araba kullanmak istiyorsunuz ama öğrencisiniz, okuldan mezun olmaya ve meslek edinerek para kazanmaya iki seneniz var. Ayrıca ehliyet almak, askere gitmek ve evlenmek gibi de bir sürü engeller var. Bu, uzun süreli, karışık bir problemdir. Bunu çözmek, için uzun zamana ve uzun zamana yayılmış plan ve programlara gereksiniminiz olacaktır.

Problemler, bedensel ve duygusal olmak gibi kişisel nedenlerden olabildikleri gibi, ekonomik ve çevresel olmak gibi, çeşitli nedenlerden de oluşabilirler. Çözümde ortak nokta, amaca ket vuran engeli ortadan kaldırmaktır.

Problemlerin çözüm yolları.
Problem sizin ya da size mal edilmiş olabilir. Onu çözmenin sorumluluğu size düşmektedir. Dışarıdan yardım alma dahil her türlü çabayı göstermek ve her türlü çözümü düşünmek sizin görevinizdir. Bazı problemlere duygusal bir olgunlukla yaklaşım ya da başka bir bakış açısı ile yaklaşım gerekebilir. Ama bütün problemlerin ve sorunların çözümünde, mantıksal yol esastır. Önemli olan, bazı uzun vadeli  problemlerde yalnız düşünmek yeterli olmaz. Düşünmek kısa süreli bellekle yapılır. Orada düşünceleriniz kısa bir süre kalır sonra pek çoğu uçar gider. Uzun süreli belleğinize geçirmeniz için,yaptığınız programları, kesinlikle yazmanız ve yazdıklarınızın üzerinde düşünmeniz gerekir. Olanaklıysa problemin bir şemasını bir resmini çizin. Bir Beyin Haritası oluşturun. Her aşamanın içinde, sorulacak sorular ve yanıtlarını bir bir yazmalısınız. Bunları yazdıkça, probleminizin çözülmeye başladığını göreceksiniz.

Problem çözümünde kullandığımız dört aşamalı bir yöntem vardır. Ama, her bir aşamayı sırasıyla izleyip yürütmek her zaman gerekmez.
1-Tanıma aşaması. Ortaya çıkan problemi ve engelleri tanımaya çalışma dönemidir. “Problemi oluşturan durum ve engeller nelerdir?” sorusunun yanıtlarını bulmaya çalışırız. Bazı karmaşık problemleri, bir bütün olarak ele almak, güçlük çıkaracaktır. O zaman sorun, bölümlere ayrılarak, daha küçük ve basit alt yapılara indirgenerek çözüm kolaylaştırılır. Problemi göremezseniz, çözemezsiniz.
2-Üretme (Production). Bu dönem, çözüm üretimi oluşturmak için, değişik çözüm seçenekleri aramak, değişik sorular ve onların yanıtlarıyla çözüme ulaşma dönemidir.
Sorunu çözme olanaklarınız var mı, varsa nelerdir?
Sorunu çözmek için, neler yapılabilir, neler yapılamaz?
Hangi tür eylemlerde bulunmak sizin için uygun olur?
Nasıl ve ne zaman eyleme geçmelisiniz? gibi durumla ilgili daha pek çok soru ve yanıt üretilebilir. Çözüm üretiminde planlama büyük bir kolaylık sağlar. Günlük yaşamımızda bile, yapılan iş ve zaman planlaması, son derece verimli sonuçlar üretir. Çözüm üretiminde,  “Deneme-yanılma” ve “Kavrama” yöntemleri çok kullanılır. Diğer çok kullanılan bir yol, ”Benzetme”yöntemidir. Daha önce uygulanmış ve öğrenilmiş bir çözüme benzetilerek yapılmaktadır.              Deneme - yanılma  yoluyla değişik çözüm seçenekleri ortaya çıkabilir. Kavramak ancak daha sonra gelir. Problemin bütün öğeleri tanındıktan sonra, onların kendi aralarındaki ilişkiler kavranabilir ve “Hah şimdi anladım “  biçiminde kavrama ile sonuçlanır.
3-Değerlendirme. Çözüm seçenekleri uygulandığı zaman, gelişecek olasılıklar değerlendirilir. Uygulamalar bir sonuç getirmiyorsa, o anda yapacağınız bir şey kalmamış gibi görünüyorsa, problemi bilinçdışınıza gönderin ve bir süre peşini bırakın, sanki problemi kuluçkaya yatırılmış gibi düşünün. Bilinçdışına göndermek için, problemi olabildiğince zihninizde film gibi canlandırın ve “ Ey bilinçdışım, problemi şimdi çözemedim, bana yardım et” diye içinizden birkaç kez geçirin. 
4-Kuluçka dönemi. Problemi bilinçdışınıza gönderdiniz, bir yana bıraktınız ve başka şeylerle uğraşıyorsunuz.  Bir gün, beş gün ya da daha uzun bir süre ara verdiniz. Çok kez bilinçdışınız onun peşini bırakmaz. Unuttuğunuzu sandığınız bir gün, gevşediğiniz rahatladığınız bir anda,belki hamamda, belki tuvalette, bilinçdışınız sizi probleme döndürür ve bazen çözümü de birlikte getirir. Kafanızın içinde bir ampul yanarak zihniniz ışıklanır. Problem çözülmüş olarak önünüze gelir. “Bunu daha önce nasıl düşünmedim” diyerek sevinirsiniz.
Her soruna bir çözüm, her zaman vardır. Yeter ki üzerinde gerektiği  biçimde düşünülsün ve kurallar uygulansın.

Karar verme aşamasında, daha pratik bir çözüm yolu şu sorulara yanıt vermektir.
1-Hangi koşullarla karşı karşıyayım?
2-Bu koşulların hangilerini ne kadar ve nasıl etkileyebilirim?.
3-Etki alanım dışında gelişecek olgulara nasıl uyum sağlayabilirim?.
4-Karşılaşmış bulunduğum koşulları zorlamanın bana getireceği zahmet ve sıkıntılar nelerdir?.
5-Koşullara uyum göstermenin yararları ve zararları nelerdi?.

Bu koşulların yanıtlarını yazarak üzerinde düşündüğünüz zaman en doğru kararı vereceğinizden emen olabilirsiniz. 

Hepimize kolay gelsin.
Görüşmek üzere.
Dr.Ofelya Cabral